Şövalyelik, Orta Çağ Avrupa'sında ortaya çıkan; yalnızca askerî bir statüyü değil, aynı zamanda ahlâkî, kültürel ve ruhsal bir ideali ifade eden bir kurumdur. Atlı savaşçılık üzerine kurulmuş olsa da özü, güç ile erdemi birlikte taşıma iddiasıdır. Saray kültürü ve halk anlatıları şövalyeliği sadece "savaşma" değil, nasıl yaşanması gerektiği sorusuna da cevap veren bir ideal hâline getirmiştir.
Şövalyelik, ilk bakışta zırhın soğuk parıltısını, atların gürültüsünü ve kılıçların çarpışmasını çağrıştırır. Oysa şövalyelik ruhu, gürültüden çok sessizlikle ilgilidir. Çünkü gerçek şövalye, gücünü sergilemekten çok dizginlemeyi bilen kişidir.
Herkes güçsüzken iyi olabilir; asıl mesele, güçlü olduğunda iyi ve adil kalabilmektir. Şövalyelik tam da bu noktada başlar. Kılıç, ancak hak için kalkıyorsa anlamlıdır. Aksi hâlde, parlayan demirden ibaret kalır.
Şövalyelik ruhunun temelinde onur vardır. Onur, başkalarının gözüne göre şekillenen bir imaj değil; insanın kendi vicdanına karşı duyduğu sorumluluktur. Şövalye verdiği söze her şart altında bağlıdır. Çünkü bilir ki söz bozulduğunda, zırhın içindeki insan da dağılır.
Şövalyelik ruhu, zayıfa karşı incelikli, güçlüye karşı ise vakur olmayı gerektirir. Şövalye, kendini savunamayanı korumakla yükümlüdür; fakat bunu yaparken üstünlüğünü hissettirmez. Merhameti bir lütuf gibi sunmaz, bir görev gibi yerine getirir. Zira merhamet, şövalyelikte erdem değil, zorunluluktur.
Cesaret de bu ruhun ayrılmaz bir parçasıdır. Ancak şövalyenin cesareti, öfkeyle karıştırılmaz. O, düşmanını yok etmekten çok, zulmü durdurmayı amaçlar. Gereksiz şiddet, şövalyeliğin değil, korkunun işaretidir. Gerçek cesaret, kılıcı çekmemeyi seçebilmektir.
Şövalyelik ruhu, yalnızca savaş meydanında değil, gündelik hayatta da sınanır. Sofrada ölçülü olmak, sözde nezaketi elden bırakmamak, haksız kazancı reddetmek de bu ruhun parçasıdır. Çünkü şövalyelik, bir meslek değil, bir karakter hâlidir.
Bugün şövalyeler yok; ama hala şövalyelik ruhu taşıyan insanlarımız da vardır.. Gücü olduğu hâlde ezmeyen, kazanabileceği hâlde haksızlığı seçmeyen, haklıyken bile incitmeyen insanlar… Onlar, zırhsız ama onurlu bir geleneğin devamıdır.
Belki de şövalyelik ruhu, çağlar değişse de aynı soruyu fısıldar: "Güç sende; peki sen kimsin?"
VE KİMDEN DUYDUĞUMU UNUTTUĞUM AMA AKLIMDAM HİÇ ÇIKMAYAN BİR SÖZ: