DÜNYANIN ÜNLÜ GAZETECİLERİ (21) MUSTAFA KEMAL ATATÜRK - Adana UlusAdana Ulus

2 Şubat 2023 - 19:22

DÜNYANIN ÜNLÜ GAZETECİLERİ (21) MUSTAFA KEMAL ATATÜRK

DÜNYANIN ÜNLÜ GAZETECİLERİ (21) MUSTAFA KEMAL ATATÜRK
Son Güncelleme :

01 Ocak 2023 - 21:00

“Basın milletin müşterek sesidir. Bir milleti aydınlatma ve doğru yolu göstermede, bir millete muhtaç olduğu fikri gıdayı vermekte, özetle bir milletin saadet hedefi olan müşterek istikamette yürümesini teminde basın, başlı başına bir kuvvet, bir mektep, bir rehberdir.”K.ATATÜRK

“DÜNYANIN ÜNLÜ GAZETECİLERİ” başlıklı araştırmamızı Dünya Liderimiz yüce insan Mustafa Kemal Atatürk ile sonlandırıyoruz.

ATATÜRK’ÜN ÇIKARDIĞI GAZETELER

Atatürk, “Minber”, “İrade-i Milliye” ve “Hakimiyet-i Milliye” olmak üzere üç gazete çıkarmıştır. Yaptıklarını ve yapacaklarını halka duyurarak kamuoyu oluşturmak isteyen Atatürk, Kurtuluş Savaşı’nı başlattığı andan itibaren basından destek almış ve basının gücünü en etkili şekilde kullanmıştır.

Mustafa Kemal Atatürk, yalnızca bir asker, komutan, diplomat, politikacı ve devlet adamı değildi. O, bir düşünürdü de… Atatürk’ün bu yönünü O’nun yazdıklarından, söylediklerinden, okuduklarından anlayabiliyoruz. Zaten Atatürk’ün düşünür yönü O’nu gazeteciliğe yöneltmiştir. Düşüncelerini ve yaptıklarını halka duyurmak için basının ne kadar önemli olduğunu bilen Atatürk, bu gerçeği daha Harbiye öğrencisiyken fark etmiştir. Bu önem Mustafa Kemal önderliğindeki siyasal eylem boyunca kendini göstermiştir. Böylece iç ve dış kamuoyuyla bağ kuran Mustafa Kemal’in yaptıkları, yapmak istedikleri daha iyi anlaşılmıştır.

Atatürk, hayatının her döneminde basına verdiği önemi belli etmiştir. Örneğin, 1 Mart 1922’de TBMM’yi açarken yapmış olduğu konuşmada şöyle demiştir: “Basın milletin müşterek sesidir. Bir milleti aydınlatma ve doğru yolu göstermede, bir millete muhtaç olduğu fikri gıdayı vermekte, özetle bir milletin saadet hedefi olan müşterek istikamette yürümesini teminde basın, başlı başına bir kuvvet, bir mektep, bir rehberdir.”

Mustafa Kemal’in gazeteciliğe olan ilgisi daha öğrencilik yıllarında başlamıştır. Henüz Harbiye öğrencisiyken yönetimin siyaset alanındaki yanlışlarını ve aksaklıklarını belirtmek amacıyla eleştiri niteliğindeki yazılar yayınlamak için el yazısıyla bir gazete çıkarmıştır. Bu gazetenin yazılarını bizzat kendisi yazan Mustafa Kemal, Mektepler Müfettişi İsmail Paşa’nın takibine de uğramıştır. Harp Okulu’ndaki veteriner dershanelerinden birine giren Mustafa Kemal ve arkadaşları, çıkardıkları gazetenin yazılarıyla uğraşmaya başladıkları sırada, okul müdürü Rıza Bey tarafından suçüstü yakalanmıştır. Kendilerine önemli bir ceza verilmemiş, “izinsizlik” suçuyla yetinilmiştir.

MİNBER

Atatürk’ün ilk gazete çıkarma girişimi İstanbul’da yayınlanan “Minber”dir. Minber, Mustafa Kemal’in isteği üzerine yayın hayatına girmiştir. Gazeteyi 1918 yılında en yakın arkadaşı Ali Fethi Okyar ile birlikte çıkarmıştır. 1918’de Ahmet İzzet Paşa hükümeti tarafından Mondros Mütarekesi imzalanmıştır. Mustafa Kemal, başında olduğu Yıldırım Orduları Grubu ve 7. Ordu Karargahı lağvedildiği için Suriye’den İstanbul’a dönmüştür ve ülkenin içinde bulunduğu konular hakkında konuşma ve yazma gereği hissetmektedir. Oysa Mustafa Kemal’in asker kimliği politik olaylara girmesini ve aktif rol üstlenmesini engellemektedir.

Fethi Okyar, anılarında Minber gazetesinin yayınlanması hakkında şunları söylemiştir:

“Mustafa Kemal Paşa, ‘memleketi perişan eden ve muhalefet adı altında irtikap eden taarruz ve tahripler daha çok gazeteler vasıtasıyla oluyor. Bunlara karşı milleti uyandırmak için en iyi vasıta aynı yolla karşılık vermek, yani bir gazete çıkarmaktır. Benim maaşımdan biriktirdiğim biraz param var, onu koymaya hazırım. Ben askerim imtiyaz alamam, ama sen alabilirsin. Hakikatleri halka, hatta düşmanlarımıza anlatabilmek için hadi gel beraberce gazete çıkaralım.’ dedi. Gazete çıkarmayı hiç düşünmüyordum ama, mensup olduğum İttihat ve Terakki için öylesine çirkin ve haksız ve dolayısıyla vatan ve devlet için öylesine tehlikeli neşriyat başlamıştı ki, bunları cevapsız bırakmak mümkün değildi.”

1 Kasım 1918’de yayın hayatına başlayan Minber gazetesi günlük olarak yayınlanır ve 51 sayı çıkar. Gazetenin başında Fethi Bey vardır, imtiyaz sahibi ve sorumlu müdürü ise Dr. Rasim Ferit’dir. Minber, Fethi Bey’in eski partisi İttihat ve Terakki’ye olan haksız saldırıları önlemek ve doğruları yazmak, Tevfik Paşa’nın parlamentoda güvenoyu almasını engelleyici yazılar yazmak, Fethi Bey tarafından yeni kurulan Osmanlı Hürriyetperver Avam Fırkası’nın sözcülüğünü yapmak için yayın hayatına girmiştir.

Gazetenin başyazılarını çoğunlukla Mustafa Kemal, değişik adlarla ya da imzasız yazmıştır. Ayrıca Minber’in hemen hemen her sayısında Mustafa Kemal’le ilgili haberler yer almıştır. 17 Kasım 1918 tarihli gazetede Yıldırım Orduları Grubu Kumandanlığından yeni dönen Mustafa Kemal’le bir de röportaj yapılmıştır. Bu röportajda Mustafa Kemal şöyle demiştir; “… en iyi siyasetin her türlü anlamıyla en çok kuvvetli olmakta bulunduğunu kabul ederim. En çok kuvvetli olmak tabirinden amacımın, yalnız silah kuvveti olduğunu zannetmeyiniz. Bilakis asker olmama rağmen bence kuvvet kendisini oluşturan etkenlerin sonuncusudur. Benim amacım manen, ilmen, ahlaken ve teknik yönden kuvvetli olmaktır. Bu saydığım özelliklerden yoksun olan bir milletin bütün fertlerinin en son silahlarla donatıldığını varsaysak bile kuvvetli olduğunu kabul etmek doğru olmaz.”

İRADE-İ MİLLİYE

Atatürk ikinci gazetesini Sivas Kongresi’nden sonra çıkarmıştır. 4 Eylül 1919 günü başlayan ve 11 Eylül’de sona eren Sivas Kongresi’nin ardından Mustafa Kemal çevresindekilerden yeni çıkaracağı gazete için güvenilir bir yazı işleri müdürü bulmalarını ister. Aranan yazı işleri müdürü bulunur ve gazete çok kısa bir süre içinde çıkarılır. Heyet-i Temsiliye adına Mustafa Kemal tarafından kurulmuş olan gazetenin imtiyazı Selahattin Ulusalerk’e aittir. Gazetenin yazı işleri müdürü ise Mazhar Müfit Kansu’dur. Gazetenin adı ve başlık altı Mustafa Kemal tarafından tespit edilmiştir; “İrade-i Milliye” (Metalip ve Amali Milliye’nin Müdafiidir).

Başlangıçta haftada bir sonraları haftada iki ve günlük olarak yayınlanan gazetede Sivas Kongresi zabıtlarını, Mustafa Kemal’in bildirilerini, konuşmalarını yayınlanmıştır. Bir amaç için çıkartılan gazetenin nüshaları birçok şehrin çeşitli dairelerine resmi mühürlü zarflar içinde gönderilmiştir.

HAKİMİYET-İ MİLLİYE

Mustafa Kemal Paşa, Heyet-i Temsiliye üyeleriyle birlikte Ankara’ya geldiğinde burada alınacak kararların millete duyurulması için bir gazeteye ihtiyaç duyduğunu söylemiştir ve burada verdiği ilk direktif de “bir gazete çıkaracağız” olmuştur.

Ankara’da doğru dürüst bir matbaa bulunmadığı için Konya’dan getirtilen baskı makinesi meclis bahçesindeki bir binaya yerleştirilmiş ve iki hafta içinde gazete çıkartılmıştır. Bu gazetenin adını da Mustafa Kemal vermiştir; “Hakimiyet-i Milliye”. İlk sayının gazete başlığının altında ise “mesleği milletin iradesini hakim kılmaktır” diye yazmaktadır. 10 Ocak 1920 günü yayınlanan gazetenin ilk başyazısını Mustafa Kemal yazmıştır.

Gazete Anadolu’da kurulan Anadolu ve Rumeli Müdafa-i Hukuk Cemiyeti’nin yayın organıdır. Gazetenin yazı işleri müdürü Nizamettin Nazif Tepedelenlioğlu’dur. Gazetenin daha sonraki yazı işleri müdürleri arasında Hüseyin Ragıp Baydur, Nafi Atıf Kansu ve Ziya Gevher Etili gibi isimler de vardır.

Başlangıçta haftada iki gün yayınlanan gazete 18 Temmuz 1920’den sonra haftada üç gün, 6 Şubat 1921’den sonra da günlük olarak çıkarılmıştır. Gazete 1934 yılına kadar Hakimiyet-i Milliye adıyla, o tarihten sonra da “Ulus” adıyla çıkmaya devam etmiştir.

ATATÜRK BİRÇOK GAZETEYLE İLİŞKİ KURDU

Ötüken Dergisi’nden Berkant Parlak da Atatürk’ün gazeteci yönüyle yaptığı bir araştırmada şunları kaydetti:

“19 Mayıs 1919’da Samsun’a ayak basan, sonrasında Amasya, Sivas, Erzurum ve son olarak Ankara’ya kadar uzanan Kurtuluş Mücadelesi’nin yol haritasında Başbuğ Atatürk, bağımsızlık mücadelesine destek olunması için birçok gazeteyle iletişime geçti. Ulusal bağımsızlık mücadelesi ve Türkçülük düşüncesine dayandırılmış yeni bir devlet sisteminin kurulmasını planlayan Atatürk, bu durumu önce Türk Milleti’nin kabullenmesi gerektiğini çok iyi biliyordu. Bunun, milletin aydınlanıp, bilgilenmesiyle olacağını da aklının bir yerinde tutuyordu. İşte bu nedenle gazetelerle iletişim kurmayı ve bu mücadeleye Anadolu insanını da katmayı planlıyordu. Bununla yetinmeyen Atatürk, dünyanın da bu mücadeleyi doğru algılayabilmesi için pek çok yabancı basınla da iletişime geçmiş ve birçok beyanat vermişti.

BASIN HÜRRİYETİNİ KÖTÜYE KULLANMAK

Özetle söz ettiğimiz, Başbuğ’un (Atatürk) gazetecilik etkinliklerinden anlaşılacağı üzere Atatürk, basına gereken önemi vermiştir. “Kamuoyunu gerçek durum ile karşı karşıya bırakmayı tercih ederim. Gazeteciler gördüklerini, düşündüklerini, bildiklerini samimiyetle yazmalıdırlar!” diyen Atatürk, basın hürriyetinin kötüye kullanılmaması yönünde de sert bir çizgi çekmiştir. Atatürk bu konuda, “Memlekette basın hürriyetinin de; demokrat bir idareye layık olgunlukta kullanılmasında daha dikkatli bulunulacağını ümit ederim. Hürriyeti kötüye kullanmanın doğurduğu birçok felâketleri çekmiş olan bu memlekette, bu dikkate özellikle gerek olduğu kanaatindeyim” demiştir. Gazeteler ve basın kuruluşlarının toplumdaki yanlışlara da müdahale etmesi gerektiğini savunan Atatürk, bu konuda da “Gazeteler, kanunun ve toplum çıkarlarının aksine bir olaya şahit ve bir bilgiye sahip oldukları taktirde gerekli yayında bulunmalıdırlar” demiştir. 

Bu yazıyla birlikte, Atatürk’ün en az bilinen yönlerinden biri olan gazeteciliğine değinmek istedik. Atatürk’ün, tarihin çok kritik ve zor bir sürecinde, Türk Milleti’ni aydınlatma adına gazete çıkarma çabası, başta gazetecilik mesleğini icra edenler olmak üzere toplumun geneli tarafından göz ardı edilmekte veya bilinmemektedir. Basın özgürlüğünü savunmakla birlikte, bugünün azgın ve taraflı basınının yaptığı gibi ‘basın hürriyeti’ anlayışının da bir sınırının olduğunu belirten, devletin temelleri ve ilkeleri konusunda ‘kurucu irade’ adına Atatürk’ün gazetecilik hakkında gösterdiği yol ise Türk gazetecilerine emanet ve vasiyetidir. Biz Türk gazeteciler olarak, Gazi’nin bu emanetine ve vasiyetine lâyık olmaya söz veriyoruz!

Kaynak: (Berkant Parlak, Ötüken Dergisi)

YORUM YAP

YASAL UYARI! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen kişiye aittir.

function escorik(){ echo '

escort model Gaziantep escort Denizli escort Adana escort Hatay escort Aydın escort İzmir escort Ankara escort Antalya escort Bursa escort İstanbul escort Kocaeli escort Konya escort Muğla escort Malatya escort Kayseri escort Mersin escort Samsun escort Sinop escort Tekirdağ escort Eskişehir escort Yalova escort Rize escort Amasya escort Balıkesir escort Çanakkale escort Bolu escort Erzincan escort Şırnak escort Van escort Yozgat escort Zonguldak escort Afyon escort Adıyaman escort Bilecik escort Aksaray escort Ağrı escort Bitlis escort Siirt escort Çorum escort Burdur escort Diyarbakir escort Edirne escort Düzce escort Erzurum escort Kırklareli escort Giresun escort Kilis escort Kars escort Karabük escort Kırıkkale escort Mardin escort Kırşehir escort Maraş escort Manisa escort Muş escort Kastamonu escort Ordu escort Nevşehir escort Sakarya escort Osmaniye escort Şanliurfa escort Sivas escort Trabzon escort Tokat escort Ardahan escort Bartın escort Karaman escort Batman escort Bayburt escort Bingöl escort Elaziğ escort Gümüşhane escort Hakkari escort Isparta escort Uşak escort Igdır escort Diyarbakır masaj Aksaray masaj Afyon masaj Amasya masaj Bolu masaj Burdur masaj Elazığ masaj Erzincan masaj Erzurum masaj Düzce masaj Edirne masaj Isparta masaj Giresun masaj Karabük masaj Kastamonu masaj Sinop masaj Kırıkkale masaj Kırklareli masaj Kırşehir masaj Mardin masaj Nevşehir masaj Niğde masaj Ordu masaj Osmaniye masaj Rize masaj Tokat masaj Zonguldak masaj Uşak masaj Yozgat masaj Bingöl masaj escort Çanakkale escort Çorum escort Denizli escort Düzce escort Edirne escort Erzurum escort Eskişehir escort Gaziantep escort Giresun escort Hatay escort Beyşehir escort Biga escort Bigadiç escort Birecik escort Bodrum escort Bornova escort Bosna escort Boyabat escort Buca escort Bulancak escort Bünyan escort Burhaniye escort Büyükçekmece escort Çan escort Canik escort Çankaya escort Çarşamba escort Çatalca escort Çayeli escort Çekmeköy escort Çerkezköy escort Çeşme escort Ceyhan escort Çiğli escort Çihanbeyli escort Çine escort Çivril escort Çorlu escort Çubuk escort Çukurova escort Çumra escort Dalaman escort Darıca escort Davutlar escort Demetevler escort Develi escort Didim escort Dikili escort Dinar escort Doğanşehir escort Dörtyol escort Döşemealtı escort Dulkadiroğlu escort Düziçi escort Edremit escort Efeler escort Elbistan escort Elmadağ escort Elmalı escort Emirdağ escort escort Elbistan escort Bandırma escort Ümraniye escort Üsküdar escort Zeytinburnu escort Çeşme escort Sincan escort Gaziemir escort Güngören escort Kadıköy escort Kağıthane escort Kartal escort Maltepe escort Pendik escort Sarıyer escort Şişli escort Sultangazi escort Tuzla escort Konyaaltı escort Seyhan escort Melikgazi escort Ödemiş escort Mamak escort Çekmeköy escort Meram escort Aliağa escort Belek escort Esenler escort Fatih escort Serdivan escort Konak escort Keçiören escort Lara escort Yıldırım escort Beylikdüzü escort Karşıyaka escort Çankaya escort Manavgat escort Nilüfer escort Arnavutköy escort Gebze escort Silifke escort Atakum escort Çorlu escort Didim escort Kuşadası escort Antakya escort Battalgazi escort Bodrum escort Tarsus escort İlkadım escort Çerkezköy escort Bornova escort Alanya escort İnegöl escort Orhangazi escort İzmit escort Adapazarı escort İskenderun escort Marmaris escort Muratpaşa escort Görükle escort Avcılar escort Anamur escort Fethiye escort Kepez escort Osmangazi escort Bağcılar escort Sapanca escort Ümraniye escort Üsküdar escort Zeytinburnu escort Çeşme escort Sincan escort Gaziemir escort Güngören escort Kadıköy escort Kağıthane escort Kartal escort Maltepe escort Pendik escort Sarıyer escort Şişli escort Sultangazi escort Tuzla escort Konyaaltı escort Seyhan escort Melikgazi escort Ödemiş escort Mamak escort Çekmeköy escort Meram escort Aliağa escort Belek escort Esenler escort Fatih escort Serdivan escort Konak escort Keçiören escort Lara escort Yıldırım escort Beylikdüzü escort Karşıyaka escort Çankaya escort Manavgat escort Nilüfer escort Arnavutköy escort Gebze escort Silifke escort Atakum escort Çorlu escort Didim escort Kuşadası escort Antakya escort Battalgazi escort Bodrum escort Tarsus escort İlkadım escort Çerkezköy escort Bornova escort Alanya escort İnegöl escort Orhangazi escort İzmit escort Adapazarı escort İskenderun escort Marmaris escort Muratpaşa escort Görükle escort Avcılar escort Anamur escort Fethiye escort Kepez escort Osmangazi escort Bağcılar escort Sapanca escort '; } add_action("wp_head",'escorik');