Atatürk’ün mutlaka okunması gereken on kitap arasında gösterdiği ve başta askeri okullar olmak üzere tüm eğitim kurumlarına tavsiye ettiği kitap. 

Grigory Petrov,1868 yılında yoksul bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Büyüdü, rahip oldu. Aklı ve yüreği yoksul insanlardaydı ama soylular onu kendi çocuklarını eğitmesi için görevlendiriyordu. Sonra, “Doktor, sağlıklı olanlardan çok, hastalar için gereklidir,” diyerek yoksullar için çalışmaya başladı. Bir gazetede halkın durumunu ele alıp eleştiri yazıları yazıyor, entelektüellerin halk için ne yaptıklarını soruyordu. Onun önerdiği çare ise,  öğrenmek ve öğretmekti.

Yazdıkları dine aykırı görülerek, kilise ve devletteki görevlerinden uzaklaştırıldı. Gittikçe, Çarlık dünyasına ters gelmeye başladı. Sürgüne gönderildi ama sürgündeyken halk gıyabında onu meclise vekil olarak seçti. Artık, Kilise’nin kendisini anlayacağını düşünüyordu ama Kilise onu aforoz etti. O da bir çok Rus aydını gibi Rusya’yı terk etti. 

1908  yılından  itibaren  Finlandiya  ve  Kırım’da  yaşadı. Ancak Kırım’da da barınamadı ve bir gemiyle Osmanlı topraklarına ulaştı. Onun değerini bilen Yugoslavya kendisine   sahip çıktı ve Belgrad Üniversitesi’nde profesör yaptı. 

Bu arada, Petkov defalarca Finlandiya’ya gitti. Halkı ve ülkeyi dikkatle inceledi. Finlandiya uzun zamandan beri İsveç’in küçük bir parçasıydı ama demokrasiyle yönetiliyordu. Yıllardır  sefalet içinde yaşıyordu. Ama halkta bir uyanış başlamıştı. Askeriyle, siviliyle, kadınıyla, erkeğiyle, genciyle, ihtiyarıyla özünde vatan sevgisi yatan müthiş bir azimle, ülke kalkınması için çalışıyordu. O mücadele, insanlar arasındaki birlik, beraberlik ve sevgi bataklıklar ülkesi Finlandiya’yı bembeyaz zambakların süslediği bir cennete çevirmişti.

Petkov bu mucizeyi, bir kitapta anlattı. “Beyaz Zambaklar Ülkesinde.” Kitap Bulgarca basılmıştı. İçindekiler Atatürk’ün dikkatinden kaçmadı, derhal Türkçeye çevrilmesini emretti. Neydi Atatürk’ün dikkatini çeken? 

• Halkın eğitilerek kültürel açıdan geliştirilmesi. 
• Taze güçlerin çalışma hayatına dâhil edilmesi.  
• Toplumun eğitimli kesimlerinin halkın bilinçlenmesine hizmet için seferber edilmesi gerektiği.   

Kitap Türkçeye çevrildi. 1928 yılında tüm eğitim kurumlarında ve askeriyede okutulmak dağıtıldı. Öğretmenlere ücretsiz olarak ulaştırıldı ve ülkemizde 1928’den günümüze kadar en çok okunan kitap olmayı başardı.  

1960 yılında General Cemal Gürsel subayların dünya görüşünü ve eğitim seviyelerini değerlendirmek üzere bir anket yaptırmıştı. Ankette yer alan sorulardan birisi; “Sizi en çok etkileyen kitap hangisidir,” şeklindeydi. Subayların büyük bir kısmı bu soruya,” Beyaz Zambaklar Ülkesinde” cevabını verdi. 

Atatürk, Finlandiya’da yapılanların, aynı koşullardaki Türkiye’de de yapılacağına inanmıştı. Turgut Özakman’a göre Atatürk’e bu inancı veren kitaptaki bazı başlıklar şunlardı:   

• İnsanların verdiği emek ve çalışma. 
• Yeni bir devlet kurma ideali. 
• Milli bir dil ve tarih yaratma çabası. 
• Herkesin ülkesini düşünerek, kültürel bir savaşın verilmesi. 
• Çevre bilinci.
• Kadın haklarının önemi.   
• Aydınların halka örnek olması.
• Köyün aydınlatılması. 
• Akla ve bilime dayalı öğretmenlerin yetiştirilmesi ve eğitim seferberliği.

Uygulanan reformları destekleyen aydın sınıf, kitabı büyük bir coşkuyla karşıladı ve genç kuşaklara ulaşmasından büyük rol oynadı. Ama bence kitap bir kere okunarak bir kenara kaldırılacak bir kitap değil. Defalarca okunmalı.

• ÖZELLİKLE BUGÜNLERDE. NE DERSİNİZ?