Hatay’ın seçilmiş milletvekili avukat Can Atalay için yapılan belgesel 28 Aralık 2025 Pazar akşamı Üsküdar Belediyesi Bağlarbaşı Kültür Merkezinde gösterildi.
Can Atalay’ı yakından tanıyanlar için bu belgesel bir “dayanışma etkinliğinden” öte ne anlama gelebilirdi ki?
Böyle düşünenlerin tamamı yanıldık!
Önce kendimden başlayayım. Can’ı eylem alanlarından önce değerli hukukçu arkadaşım Fikret İlkiz’in yanındayken tanıdım. Ama adliyelerde Fikret’in bürosunda değil, Sapanca’nın kanyonlarında derelerin içinde düşe kalka yürürken Can ile yoldaş olmuştuk, amcası Apo ve babası Mustafa’dan ayrı olarak…
Bir anekdot daha… Türkiye İşçi Partisi’nin (TİP) kuruluşunun 50. Yılını konu alan İZTV’deki “Sosyalistler Mecliste” belgeselini çekerken konuklardan bir de Can Atalay idi. Önce itiraz etmişti:
-Abi benim ne işim var o belgeselde? Anlatacağın olaydan on beş yıl sonra dünyaya gelmişim!
Oysa 2011’de Can, Babası ve Amcasıyla birlikte TİP tarihi ve Behice Boran ile ilgili kitapların hazırlanmasına katkı yapıyordu. Ben de tam bu yüzden onun konuşmasını istemiştim. Kurulduğunda doğmamış bir çocuğun, 50. Yılında emek verdiği bir parti ideolojisiyle yaşıyor demektir. Tabii Can ilerde yeni TİP’ten milletvekili olacağını falan bilmiyordu.
***
Can Atalay belgesine gelebiliriz artık. Doğumundan itibaren anlatılan Şerafettin Can, ilk adını büyük amcası Şerafettin Atalay’dan almıştı. TİP’in Amasya İl Başkanı olan Şerafettin Atalay, faşistler tarafından 27 Ocak 1971 tarihinde katledilmişti. Faili meçhul bir cinayet olarak kayıtlara geçti. Can bu yüzden hiçbir katliamın “faili meçhul” kalmaması için mücadele etmiş olabilir mi?
Can Atalay’ın hayatının neredeyse tamamı haksızlıklara karşı direnmekle geçtiğini belgeselde çok net olarak gördük.
Can ilk olarak gazeteci arkadaşı Timur Soykan ile “Cumartesi Anneleri”nin onlarca kez engellenen Galatasaray Meydanındaki eylemlerine destek olduğunda henüz öğrenciydi. Stajyer avukatların özlük hakları için Ankara Yürüyüşü düzenlediğinde ise artık avukat olmuştu.
Sonrası, Can Atalay belgeseli olmaktan çıkıp AKP’nin “icraat” ve fecaat yıllarına dönüşüyor.
Fetullah Gülen Cemaatının yargı ve emniyet içindeki yapılanmalarını kitaplaştıran gazeteci Ahmet Şık’ın “İmamın Ordusu” adlı kitabına daha basılmadan paralel devletin adamları tarafından el konulmuştu. Ahmet Şık yayımlanmamış kitabı yüzünden gözaltına alınıp tutuklandı. Ahmet, gözaltına alınırken tarihe geçecek iki kelimeyle dönemi mahkûm etmişti:
-Dokunan yanar!
Can Atalay, Ahmet Şık’ın avukatı oldu. Timur Soykan Radikal gazetesinden istifa etti. Postacı Yayınevi’ni kurdu. Can ile birlikte “000 Dokunan Yanar” başlığıyla Ahmet’in kitabını yayınladılar! Kitabın yazarı olarak onlarca gazeteci imza koymuştu!
Belgesel ilerliyor… Can Atalay, Başkanı Melda Onur’un olduğu Sosyal Haklar Derneği’nin Yönetim Kurulunda yer alıyor. 2014’te Soma’da büyük bir facia yaşanıyor. 301 madenci katlediliyor. En yetkili makam, başsağlığı niyetine yayınladığı mesajıyla insanlığı sorgulatıyor:
-Bunlar sürekli olan şeyler. Bunun yapısında, fıtratında bunlar var. Hiç kaza olmayacak diye bir şey yok!
Bu madeni devletten devralan iş insanı (ne tuhaf değil mi ‘insan’ diyoruz) bir gazeteciye verdiği röportajda “devlet tonunu 250 dolara çıkarıyordu, biz 28 dolara mal ediyoruz” diye övünmüştü, katliamdan aylar önce…
Yerdeki maden işçisini tekmeleyen başbakanlık müşavirinin karşısında Can Atalay çıktı insan olmanın gereklerini yerine getiren avukat arkadaşlarıyla birlikte.
Aradan iki yıl geçiyor. Bu safer Can Atalay Adana’nın Aladağ ilçesinde bir yangın yerinde dimdik duruyor. Süleymancılar tarikatının kız öğrenci yurdunda 29 Kasım 2016’da çıkan yangında 12 öğrenci yanarak ölüyor, 24 çocuk yaralanıyor.
8 Temmuz 2018’de Çorlu Tren faciası meydana geliyor. 7’si çocuk 25 insan hayatını kaybediyor, 300 yolcu yaralanıyor. Can Atalay mağdur ailelerin avukatı oluyor.
2020’de Hendek’teki havai fişek fabrikasında meydana gelen patlamada 7 işçi ölüyor, 127 işçi yaralanıyor. Buradaki kurbanların avukatı kim oluyor? Evet, bildiniz Can Atalay!
Gezi Parkı mağdurları, Taksim Dayanışması, Mimarlar Odası avukatlığı da Can’ın müvekkilleri arasında yer alıyor. Belgesel Can için yapılmış ama bir başka şeyi daha anlatıyor:
-Türkiye’nin çok yakın tarihi! Bu ülke neler çekmiş?
Bazı izleyiciler gösterimden sonra kendi aralarında şöyle konuşuyorlardı:
-Yaşarken nasıl bu kadar farkına varamamış olduğumuza şaşırıyorum!
Doksan dakika süren belgeselin fikir babası Türkiye Barolar Birliği Yönetim Kurulu Üyesi Kemal Aytaç. Avukat Aytaç adalet nöbetlerinin de mimarı. Can’ı ikna eden de o. Sonra Can’ın “can arkadaşları” var, ortak emekle katkı yapanlar arasında… Belgeseli hayata geçirenler, yani işin fiziki koşullarını yerine getirenler. Yönetmenler Ayşe Zeynep Erpamir ve Volkan Evcim. Görüntü yönetmeni de Volkan Evcim. Can Atalay içerden de katkı yapmış, 70 sayfa metin yazmış. Can’ın ağzından anlatılan bölümleri de genç oyuncu Şahin Sancak seslendirdi. Bütün bu yapım organizasyonun ortasında ise Nebil Özgentürk yer alıyor. Yılların belgeselcisi arşivini de cömertçe armağan ettiği belli oluyor. Belgeseli seslendiren Barış Atay, Can’dan önce TİP’in seçilmiş Hatay milletvekili. 2023 Genel Seçimlerinde Can Atalay’ın özgürleşmesini için kendi yerini ona verdi. Can, Hatay milletvekili oldu. Anayasa’ya göre derhal serbest bırakılması gerekiyordu. Ama bırakılmadı. Anayasa Mahkemesi de bırakın dedi. Anayasa’yı dikkate almayanlar, Anayasa Mahkemesi kararına da “salla-yolla” muamelesi yaptılar.
Özetlemek gerekirse Can Atalay için yapılan bu uzun film bir başka açıdan Türkiye’nin AKP iktidarı altında neler yaşadığını gayet güzel biçimde anlatıyor:
-Çile Cumhuriyeti belgeseli!
