Masumiyet karinesi; suçu adil bir yargılama süreci sonunda sabit görülene kadar kimsenin özgürlüğünün kısıtlanmaması, tutuklanmaması vb. hukukun temel ilkelerindendir. Ancak, çeyrek yüzyıldır, yargının bağımsız bir güç olarak denetleme işlevi sorunludur.

Cumhur ittifakı döneminde yargı, yürütme ve yasama kararlarının hukuka uygunluğunu denetlemek yerine, siyasal iktidarı koruma ve kollamaya yönelmiştir. Yürütme ve yasamanın bir organı veya uzantısı görünümü vermektedir.

Hani hukukun üstünlüğü veya hukuk devleti? Günümüzde her eylem, yargı tarafından kolayca yasa dışı, düşmanca, terör vb. içerikte kabul edilebilmektedir. 

Hukuk yoluyla çok ciddi suçlamalar isnat edip, yoksa icat ederek, muhalifler suçlu gösteriliyor ve onlardan kendilerinin suçsuzluğunu ispatlamaları bekleniyor. Böylece demokrasi de, tarafsız ve bağımsız çalışan yargı da yara alıyor.

Demokrasinin hayata geçebilmesi için siyasal katılım etkili, yaygın, çekincesiz işleyebilmelidir. Böylece muhalefet de mümkün olur ve anlam kazanır. Oysa yürüyüş, miting, toplantı, dernekleşme gibi siyasal katılma etkinlikleri fitne ve komplo, vb. suç olarak gösterilmektedir.

Ülkemin yargıç ve savcılarına sesleniyorum:

Ben, kendi halinde sade yaşamını sürdüren bir yurttaşım. Ben düşünüyorum, düşündükçe var olduğumu hissediyor, var olunca da düşüncelerimi başkalarıyla paylaşmak istiyorum. Çünkü kendimi halkıma, ülkeme ve tüm insanlığa borçlu hissediyorum.

İstiyorum ki benim ülkemde hukukun üstünlüğü, temel insan hak ve özgürlükleri, laiklik, akılcılık, çoğulculuk, eşitlik kavramlarını kapsayan demokrasi gelişsin, kökleşsin ve kalıcı hale gelsin.

Yıl 1745. Saray yaptırmak için tapulu arazisini elinden almaya çalıştığı değirmencinin Prusya Kralı Büyük Frederik’e, sükunet içinde “Berlin de hakimler var” dediğini bilirsiniz. Büyük Frederic, “Koca imparatorluğun kralıyım, Berlin’deki yargıçlar da kim oluyor?” demiyor.

Bugün ülkemizde “Ankara’da yargıçlar var” diyebilmemiz için, "üstünlerin hukuku"nun değil de "hukukun üstünlüğü"nün sağlanması gerekir. Bunun için;

1. Yargıç, yürütme karşısında bağımız olmalıdır.
2. Yargıç, yasama karşısında bağımsız olmalıdır.
3. Yargıç, sokağa karşı bağımsız olmalıdır.
4. Yargıç, kendi inançları ve görüşleri karşısında da bağımsız olmalıdır.

Yargıçların görev yaptığı yargı kurumları da; mahkemeler, Yargıtay, Danıştay, Sayıştay, HSYK (Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu) ve AYM (Anayasa Mahkemesi) de bağımsız olmalıdır. Hukukun üstünlüğü varsa bir ülkede, yasama, yürütme ve yargı hukuka bağlı olmalıdır.

Saygınlığınızın simgeleri olan cübbe ve kürsünün onurunu korumalısınız. Kararlarınızda demokrasi temel referansınız olmalıdır. Verdiğiniz her karar, sizin yaşamınızın bir parçası, sizin özgün yapıtınız olmalıdır. Sizin kestiğiniz parmak bana acı vermez. Aksine, bağımsız hareket etmezseniz, kesmediğiniz parmak bana acı verir.

Unutmayın! Adaletsizlik yargıyı acılaştırır. Yargı raydan çıkarsa, tren devrilir ve devrilen trenin altında cumhur ittifakıyla birlikte siz, toplum ve ben, hep beraber kalırız.

30 Ocak 2026.

Mahmut TEBERİK