Torba Yasa ile birçok kanun ve kararnamede değişiklik yapıldı. Bazı hükümleri yürürlük tarihinde, diğer bazı diğer hükümleri ise 1 Ocak 2026’da yürürlüğe girdi. Bu yazımızda Harçlar Kanunu düzenlemeleri üzerinde duracağız.

Yasanın 6’ncı maddesi ile gayrimenkul tapu harcının eksik ödendiğinin tespiti halinde uygulanacak vergi ziyaı cezası artırılıyor.

Harçlar Kanunu’nun “kayıtlı değer, emlâk vergisi değeri” başlıklı 63/4’nci maddesinde yapılan değişiklikle; tapuda yapılan işlemden sonra;

• Emlak Vergisi Değerinden daha düşük bir bedel üzerinden harç ödendiğinin,
• Veya beyan edilen devir ve iktisap bedelinin gerçek durumu yansıtmadığının tespit edilmesi halinde,

Aradaki farka isabet eden harcın ikmalen veya re'sen tarh edileceğine ilişkin düzenleme yer almaktadır.

Fıkranın devamında ise bu suretle tarh edilecek tapu ve kadastro harcı için, Vergi Usul Kanunu’nda yer alan vergi ziyaı cezasının %25 nispetinde uygulanacağı belirtilmekteydi.

7566 sayılı Kanun’un 6. maddesiyle, yukarıdaki “%25 nispetinde” ibaresi “bir kat” şeklinde değiştirilmiştir. Yani vergi kadar da ceza alınması şeklinde yeniden düzenlenmektedir. Düzenleme Kanun’un yayım tarihinde yürürlüğü girdi.

GAYRİMENKULLERİN DEVİR VE İKTİSABINDA TAPU HARCININ HESAPLANACAĞI DEĞER

Tapuda gerçekleştirilen gayrimenkul devir ve iktisaplarına ilişkin olarak Harçlar Kanunu’nun 63. maddesinde; “Gayrimenkul devir ve iktisaplarında tapu ve kadastro harcı, emlak vergisi değerinden az olmamak üzere, beyan edilen devir ve iktisap bedeli üzerinden hesaplanır.” hükmü yer almaktadır.

Kanun’a bağlı (4) sayılı tarifenin “I-Tapu işlemleri:” başlıklı bölümünün (20) numaralı fıkrasının (a) bendinde ise “Gayrimenkullerin … devir ve iktisabında gayrimenkulün beyan edilen devir ve iktisap bedelinden az olmamak üzere Emlak Vergisi değeri üzerinden … devir eden ve devir alan için ayrı ayrı binde 20” oranında harç ödeneceğine’’ dair düzenleme yer almaktaydı.

Yukarıdaki her iki hüküm de aynı sonucu doğurmakla birlikte maddelerin tedvin tarzı yani düzenleme yöntemi farklılıkların giderilmesi arz etmektedir.

Bu anlamda; 7566 sayılı Kanun’un 8’nci maddesiyle, Kanun’a bağlı (4) sayılı tarifedeki “beyan edilen devir ve iktisap bedelinden az olmamak üzere emlak vergisi değeri” ibaresi “emlak vergisi değerinden az olmamak üzere beyan edilen devir ve iktisap bedeli” şeklinde değiştirilmiştir.

Böylelikle söz konusu Kanuna ekli tarife hükmünde, Harçlar Kanunu’nun 63’ncü maddesine paralel olarak ifade değişikliği yapılmış ve tedvin tarzındaki farklılık giderilmiş olmaktadır. Bu düzenlemede Kanunun Resmi Gazetede yayınlandığı tarihte yürürlüğe girdiği.

YATIRIM İZLEME VE KOORDİNASYON BAŞKANLIKLARI’NIN (YİKOB) İKTİSAP VE SATIŞ İŞLEMLERİNDE TAPU HARCI İSTİSNASI

Harçlar Kanunu’nun “Harçtan müstesna tutulan işlemler” başlıklı 59/1-a maddesinin; genel ve özel bütçeli idarelerle, il özel idareleri, belediyeler ve köylerin iktisap edecekleri gayrimenkullerin ve benzeri ayni hakların yani, kişilerin eşya üzerinde doğrudan doğruya tasarruf hakkını sağlayan ve bu nedenle herkese karşı ileri sürülebilen hakların; tescili şerhini gerektiren işlemleri ve bunların terkinleri harçtan müstesna olduğuna ilişkin düzenleme yer almaktadır.

7566 Torba sayılı Kanun’un 5’nci maddesiyle, yukarıdaki bentteki “il özel idareleri” ibaresinden sonra gelmek üzere “yatırım izleme ve koordinasyon başkanlıkları” ibaresi eklenmek suretiyle Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlıklarının (YİKOB) il özel idarelerinde olduğu gibi taşınmaz edinimlerinde ve satışlarında tapu harçlarından istisna tutulması sağlanmaktadır. Yapılan düzenleme Kanunun Resmi Gazetede yayınlandığı tarihte yürürlüğe girdi.

Bu düzenleme ile Özel İdareler ile YİKOB’ların taşınmazlarının satışını harca tabi tutulmadan satışının gerçek kişi veya şirketlere satış avantajı sağlamayı amaçlamaktadır. Benzer düzenleme bu kurumların taşınmazlarının tesliminde yani başkalarına satışında Katma Değer Vergisi avantajı sağlanmıştı.

Ayrıca, Kanunun 4’ncü maddesi ile YİKOB’lar adına kayıtlı taşıtlarda Motorlu Taşıtlar Vergisinden de istisna edilmektedir.

UÇAN KUŞTAN HARÇ ALINIYOR

Harçlar Kanunu’nda 7566 sayılı Kanunla yeni harçlar getirilmektedir. Bu değişiklikler ile adeta uçan kuştan harç alınmaktadır. Torba Kanunla şimdiye kadar harca tabi olmayan birçok ruhsat ve yetki belgesinden yıllık harç alınması düzenlenmektedir. Bunları kısaca aşağıdaki gibidir.

• Kuyumculuk, ikinci el motorlu kara taşıtı ve taşınmaz ticareti yetki belgeleri,
• Ayakta teşhis ve tedavi yapılan özel sağlık kuruluşları muayenehane, poliklinik, tıp/ağız ve diş sağlığı merkezleri ruhsatları,
• Veteriner hekim muayenehane, poliklinik ve hayvan hastanesi ruhsatları,
• Kıymetli madenler ve havacılık işletme ruhsatları,
• Hususi hastane ve laboratuvar açma ruhsatnameleri,
• İle turizm müessesesi işletme belgeleri,
• Taşıtların ilk tescil işlemleri ile ikinci el araçların satış ve devirlerinde, 1.000 TL'den az olmamak üzere satış ve devir bedeli üzerinden binde 2 oranında noter harcı alınması,
• Bazı meslek gruplarına yıllık maktu harç ödeme zorunluluğu getirilmesi,
• Sıfır araçların ilk tescili ile ikinci el araçların satışına ilişkin işlemlerde nispi noter harcı alınması,
• Değer veya ağırlık üzerinden nispi harç alınması

İşlemleri Harca tabi tutulmaktadır.

Anlaşıldığı üzere gerek oransal gerekse maktu olarak birçok belge, ruhsat veya izin belgeleri yüksek oranda harca tabi tutulmaktadır. Yani uçan kuş bile harca yani haraca bağlanmış!