rolex replica watches was captivated with the watchmaking arena paintings .

SALGIN, TARIM VE GIDA GÜVENCESİ - Adana UlusAdana Ulus

18 Ocak 2022 - 13:47

SALGIN, TARIM VE GIDA GÜVENCESİ

SALGIN, TARIM VE GIDA GÜVENCESİ
Son Güncelleme :

29 Mayıs 2020 - 0:46

Kovid-19 salgını ile vücut direnci ve bağışıklık sisteminin önemi yeniden daha yüksek sesle dillendirilir oldu. İnsanlardan bugüne kadar karşılaşmadığı bir virüs türünün öldürücü etkisinden kurtulmak/kaçınmak için zorunlu olarak birbiri ile temas etmemeleri, izole olunması dışında başka bir çözüm olmadığı için de evde kalınması istendi.  İnsanlardan beklemedikleri bir anda evde kalmaları istendiğinde dünyanın hemen hemen her ülkesinde gıda tedariki için marketler yağmalandı. 7.8 milyar insan Maslow’un belirttiği ihtiyaçlar hiyerarşisinin tepesindeki fizyolojik gereksinimlerin (besin temini, sağlık) nasıl sağlanacağından endişe etti.

Salgın son iki ay içinde gıdasız yaşamın devam ettirilemez olduğu ve bu bağlamda dünyanın gelişmiş ve gelişmemiş ülkelerinde diğer ihtiyaçların ve ilişkilerin tarım ve gıda güvencesi ekseninde biçimlendirilmesinin gerekliliğini düşündürdü.  

Gıda Güvencesi, Gıda Kalitesi Ve Bağışıklık

Her canlı gibi insan da gereksinim duyduğu gıda güvencesini sağlamayı amaçlar. İnsanlığın amacı avcı, toplayıcılık, tarım, sanayi ve iletişim teknolojileri devrimleri süresince peşinden koştuğu doğanın yasalarını anlamak, doğadan yararlanarak yaşamını kolaylaştırmaktır. Ürettiği en ilkel teknolojiden günümüzdeki ileri teknolojiye kadarki en önemli amacı gıda üretimini artırmak, korumak ve dağıtımını sağlıklı yapmak içindir. Aslında insanlığın birkaç bin yıllık tarihinin temelinde besin kaynağı olan alanları genişletmek ve oralarda ki zenginlikleri kendi refahı için kullanma gayretiyatıyor diyebiliriz.

Salgın ile birlikte sağlık bilimcileri, sağlıklı, düzenli ve dengeli beslenmenin virüsle ve başka birçok hastalıkla baş etmede etkin ve çok önemli bir mekanizma olduğunun üzerinde durdular. Beslenme ile ilgili önerileri ise, dengeli besinler içinde protein, karbonhidrat, vitamin, belirli mineraller ve antioksidanları içerecek gıdaları dengeli ve yeterli düzeyde alınması şeklinde. Gıda güvencesi yalnız yeteri kadar gıdanın ulaşılabilir olmasını gerektirmiyor aynı zamanda gıda kalitesi ve gıdaların besin elementi ve vitamin içeriğinin yeterliliğini de önemli.

Gizli Açlık Ciddi bir Sağlık ve Sosyal Sorundur

Son yıllarda insanlarda artan çinko, demir, selenyum ve iyot noksanlığı yanında vitamin A, B12 ve D noksanlıklarının birçok hastalıkla bağlantılı olduğu düşünülüyor. Genellikle yetersiz beslenmenin olduğu gelişmemiş ve gelişmekte olan ülkelerin yaklaşık 2 milyara yakın insanında görülen çinko gibi mikro elementlerin eksikliği (Godecke ve Ark., 2018) ) ile hücresel bağışıklık tepkisinde bozulma arasında yüksek ilişki olduğu düşünülüyor (Gernand ve Ark., 2016; Read et al., 2019 ). İnsan sağlığı için gerekli olan mikro elementlerin ve vitaminlerin alınmadığı durumlara gizli açlık deniyor. Gizli açlık özellikle az gelişmiş ülkelerin belki de en ciddi sağlık ve buna bağlı sosyal sorunlarının başında geliyor. Korona virüs ekseninde gizli açlık sorunu yaşayan insanımızın bağışıklık sistemini güçlendirmesi bakımından konu çok yönlü araştırmaya ve uygulamaya değer niteliktedir.  

Biyofortifikasyon (doğal olarak zenginleştirme) olarak tanımlanan stratejilerde klasik bitki ıslahı (genetik)  veya gübreleme (agronomik) uygulamalarıyla besin bitkilerinin vitamin ve minerallerin içeriğinin arttırılması sağlanabiliyor. Bu süreç de doğal olarak tarlada gerçekleşiyor. Besin içeriği doğal yollarla arttırılmış olan ekmek ve diğer bitkisel kökenli gıdaların günlük tüketimiyle insanda vitamin ve mineral beslenme durumunda ölçülebilir düzeyde iyileşme sağlandığı belirtiliyor (Witkamp ve van Norre, 2018) Bitkilerin besin elementi içeriğinin doğal yollarla zenginleştirilmesi  (biyofortifikasyonu) yetersiz beslenme sorunu olan az gelişmiş ülkelerde yeterli besin elementi alamadığı için hastalanan milyonlarca insanın hayatını iyileştirmek için önemli bir tarım stratejisi olabilir (Cakmak ve Kutman, 2018).

Halk Sağlığı Ekseninde Gıda Güvencesi

Halk sağlığı ekseninde insanın bağışıklık sistemini güçlendirebilmesi, beslenmeyle ilişkilendirilen diğer hastalıklara karşı korunabilmesi için asgari beslenmesi ve bu besinleri sağlayacak kadar gelirinin olması gerekir.  İlkokuldan üniversiteye kadar gençlerin beslenmesi ve sağlığı devlet güvencesinde olmalı. İnsanın gereksinim duyduğu protein ve vitaminler doğrudan hayvansal ve bitkisel kaynaklı, yediğimiz hayvanların besini yem bitkileri ve yem bitkileri de topraktan beslenerek yetişiyor.

Gıda güvencesinin bütünlüklü bir yaklaşımla bir halk sağlığı sorunu olarak ele alınması ve insanın sağlıklı-dengeli beslenme olanaklarına sahip olması ve gıdaya erişimin sağlanması gerekli. Tarımsal üretimin güvencesi ve beslenme kaynağı toprağın sürdürülebilir eksende organik karbon bütçesi ile güçlendirilmesi sağlıklı gıda için elzem. Özellikle coğrafyamızın da içinde bulunduğu verimliği düşük, pH ve kireç içeriği yüksek topraklarda bu besin elementlerinin bitkilere alınması sınırlı olduğu için bitki dokularında besin elementi noksanlığı görülüyor. Bu yetersizlik besin zinciri içinde toprak-bitki-hayvan ve insana yansıyor. Sağlıklı bir toplum için insanın gereksinim duyduğu gıdaların yeterli ve dengeli bir şekilde sağlanması besin zincirinin her halkasının birlikte ele alınmasının ve tarım ile sağlık ilişkisinin üzerinde durulmasının gerekliliğini ortaya koyuyor. 

Bütünlüklü bir bakış açısıyla toplum sağlığı, gıda güvencesinin ve kalitesinin sağlanması için öncelikle Sağlık Bakanlığı, Tarım Bakanlığı ve bilim kuruluşlarının birlikte çalışmasını gerektiriyor. Bu bağlamda gıda güvencesinin sağlanması, sağlık öncesi önlemlerin alınması için ülkenin tarım ve sağlık politikalarının amaca uygun olarak planlanması son derece önemli.

Sağlıklı Bir Toplum Ve Sürdürülebilir Gıda Güvencesi İçin Ne Tür Tedbirler Alınmalı

İnsanlığın özellikle son birkaç yüz yılda doğa ve beslenme zinciri üzerindeki etkisinin sürdürülebilir yaşamı olumsuz etkilediği aşikâr. Covid-19 da çevresel ve küresel iklim değişimleri ile ilişkilendiriliyor. Özellikle canlıların yaşam alanlarının tahrip edilmesi ve artan iklim değişimleri sonucu son yıllarda salgın hastalıklar daha sık gözleniyor.  

Sürdürülebilir yaşamın devamı için aşağıdaki tedbirlerin alınması Türkiye’nin gelecekteki gıda güvencesi için önemli.

1.Toplum sağlığı bir halk sağlığı sorunu olarak görülmeli. Toplumdaki bireyler tek tek hastalanıp doktora gitmeden önce, gereksinim duydukları gıdaları yeterli ve dengeli şekilde sağlayacak gelirin ve olanağın sağlandığı bir yaşam kalitesine kavuşturulmalı. Bu şekilde toplumun bağışıklığının güçlendirilmesi ve bazı metabolik hastalıkların azaltılması söz konusu olabilir.

2. Ülkenin nüfus ve tüketim verileri ekseninde üretim planlanması yapılmalı. Kamu eli ile üretim desenleri oluşturulmalı ve destekleme alımları yapılmalı.

3. Kentlerin nüfus yoğunluğunun salgının yayılmasında etkili olduğu gerçeği ile kent yoğunlaşması sınırlandırılmalı. Gençlerin yeniden köye dönüşü teşvik edilmeli ve tarımda üretici olması için birçok yönden desteklenmeli.

4. Tarım doğanın bir parçası ve yapılma şekli doğanın ekolojik koşullarına bağlı. Dolayısıyla tarımsal üretim belirli bir denge ekseninde yönetilmeli.

5. Ülkenin ihtiyacı olan et ve süt ürünleri kamu tarafından üretilmeli ve vatandaşa da soğuk hava ortamı hizmeti sağlanabilmesi için et balık kurumu yeniden organize edilmeli.

6. Başta endemik bitki ve hayvan türleri olmak üzere biyoçeşitlilik korunmalı. Gıda güvenliği ve nitelikli pek çok gıda maddesinin doğal yoldan sağlanması için tarım yeniden ekolojinin ilkelerine göre organize edilmeli.

7. Tohum ıslahı ve teknolojilerine yatırım yapılmalı ve yerel tohumlar sürdürülebilir şekilde çoğaltılmalı ve korunmalı.

8. Toprak ve su kaynaklarındaki kirlilik başta toprak ve sudaki canlıların varlığını tehdit eder duruma geldi. Toprak ve su kaynaklarının canlılığının ve üretkenliğinin korunması için acil önlemlerin alınması.

9.  Ülkemiz topraklarında eksikliği görülen mikro elementlerin neden olduğu “gizli açlık” sorununun giderilmesi için temel NPK (azot, fosfat, potasyum) gübrelerine çinko, selenyum ve iyot gibi mikro elementler de ilave edilerek zenginleştirilmeli.  

9. Tarım için gerekli olan enerji, dışa bağımlılıktan kurtulmak için, yenilenebilir enerji kaynaklarıyla sağlanmalı, doğal kaynaklardan enerji üretim teknolojilerine yatırım yapılmalı

11. Toplum sağlığı doğrudan tarım ve gıda güvenliğine bağlı olduğu için Tarım ve Sağlık sorunu kamu tarafından birlikte organize edilmeli ve desteklenmeli.

12. Türkiye’nin eğitim, bilim ve araştırma politikası belirlenmeli. Tarım konusunda temel ve uygulamalı araştırmalar yapan uluslararası ölçekte nitelikli öğrenci yetiştirecek bir Tarım Üniversitesi kurulmalı veya var olan Ziraat Fakülteleri güçlendirilmeli.

Bilgi: Yazıya katkı ve önerilerinden dolayı Prof. Dr. İsmail Çakmak hocama teşekkür ederim.

Kaynakça:

Cakmak, I., Kutman, U. B. (2018): Agronomic biofortification of cereals with zinc: a review. European J. Soil Sci. 69: 172– 180.

Godecke, T.; Stein, A. J.; Qaim, M. 2018: The global burden of chronic and hidden hunger: trends and determinants. Global Food Secur. 17: 21-29.

Gernand AD, Schulze KJ, Stewart CP, West KP Jr, Christian P. 2016:  Micronutrient deficiencies in pregnancy worldwide: health effects and prevention. Nature Rev.  Endocrinol.  12: 274-289

Read SA, Obeid S, Ahlenstiel C, Ahlenstiel G. 2019: The role of zinc in antiviral immunity. Adv. Nutr. 10: 696-710

Witkamp ve van Norre, 2018. Let thy food be thy medicine….when possible.  European J. Pharmacology. 836:102-114. 

Not: Makale Bilim Akademisi Sarkaç dergisinde (https://sarkac.org/2020/05/salgin-tarim-ve-gida-guvencesi/) yayınlandı.

Prof. Dr. İbrahim Ortaş, Çukurova Üniversitesi, iortas@cu.edu.tr

YORUM YAP

YASAL UYARI! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen kişiye aittir.
http://www.kadinescort.net/ http://www.ddtshanghaiescort.com Sakarya escort Gaziantep escort Denizli escort Adana escort Hatay escort Aydın escort İzmir escort Ankara escort Antalya escort Bursa escort İstanbul escort Kocaeli escort Konya escort Muğla escort Malatya escort Kayseri escort Mersin escort Samsun escort Konya escort Sakarya escort Samsun escort Kocaeli escort Kayseri escort İzmir escort Hatay escort Gaziantep escort Diyarbakır escort Ankara escort Adana escort Antalya escort Bursa escort Mersin escort Aydın escort Balıkesir escort Çanakkale escort Balıkesir escort Çanakkale escort Tekirdağ escort Eskişehir escort Yalova escort Rize escort Amasya escort Bolu escort Erzincan escort Şırnak escort Van escort Yozgat escort Zonguldak escort Afyon escort Adıyaman escort Bilecik escort Aksaray escort Ağrı escort Bitlis escort Siirt escort Çorum escort Burdur escort Diyarbakır escort Edirne escort Düzce escort Erzurum escort Kırklareli escort Giresun escort Kilis escort Kars escort Karabük escort Kırıkkale escort Mardin escort Kırşehir escort Kahramanmaraş escort Manisa escort Muş escort Kastamonu escort Ordu escort Nevşehir escort Sinop escort Osmaniye escort Şanlıurfa escort Sivas escort Trabzon escort Tokat escort Ardahan escort Bartın escort Karaman escort Batman escort Bayburt escort Bingöl escort Elazığ escort Gümüşhane escort Hakkari escort Isparta escort Uşak escort Iğdır escort Kıbrıs escort Kütahya escort Manisa escort Muğla escort Tekirdağ escort Trabzon escort Yalova escort Isparta escort Kahramanmaraş escort Ordu escort Rize escort Sivas escort Afyon escort Aksaray escort Giresun escort Şanlıurfa escort Yozgat escort Erzurum escort Amasya escort Çorum escort Tokat escort Uşak escort Van escort Bolu escort Burdur escort Kırşehir escort Niğde escort Osmaniye escort Zonguldak escort Düzce escort Edirne escort Erzincan escort Karabük escort Karaman escort Kastamonu escort Kırıkkale escort Kırklareli escort Tekirdağ mutlu son Adana mutlu son Mersin mutlu son Bursa mutlu son Muğla mutlu son Balıkesir mutlu son Kocaeli mutlu son İstanbul mutlu son Ankara mutlu son Antalya mutlu son İzmir mutlu son Denizli mutlu son Çanakkale mutlu son Sakarya mutlu son Manisa mutlu son Malatya mutlu son Yalova mutlu son Sivas mutlu son Tokat mutlu son Kayseri mutlu son Trabzon mutlu son Aydın mutlu son Elazığ mutlu son Afyon mutlu son Kütahya mutlu son Ordu mutlu son Eskişehir mutlu son Gaziantep mutlu son istanbul mutlu son ankara mutlu son izmir mutlu son bursa mutlu son antalya mutlu son adana mutlu son konya mutlu son şanlıurfa mutlu son gaziantep mutlu son kocaeli mutlu son mersin mutlu son diyarbakır mutlu son hatay mutlu son manisa mutlu son kayseri mutlu son samsun mutlu son balıkesir mutlu son maraş mutlu son van mutlu son aydın mutlu son tekirdağ mutlu son sakarya mutlu son denizli mutlu son muğla mutlu son bağcılar mutlu son bahçelievler mutlu son esenler mutlu son esenyurt mutlu son kadıköy mutlu son kağıthane mutlu son kartal mutlu son küçükçekmece mutlu son maltepe mutlu son pendik mutlu son sultangazi mutlu son ümraniye mutlu son üsküdar mutlu son aliağa mutlu son alsancak mutlu son bayraklı mutlu son bornova mutlu son buca mutlu son çeşme mutlu son çiğli mutlu son gaziemir mutlu son karşıyaka mutlu son konak mutlu son menemen mutlu son ödemiş mutlu son torbalı mutlu son çankaya mutlu son keçiören mutlu son mamak mutlu son polatlı mutlu son sincan mutlu son alanya mutlu son belek mutlu son kaş mutlu son kemer mutlu son korkuteli mutlu son lara mutlu son manavgat mutlu son serik mutlu son side mutlu son didim mutlu son efeler mutlu son kuşadası mutlu son nazilli mutlu son altıeylül mutlu son bandırma mutlu son edremit mutlu son karesi mutlu son susurluk mutlu son gemlik mutlu son gürsu mutlu son inegöl mutlu son mudanya mutlu son nilüfer mutlu son osmangazi mutlu son yıldırım mutlu son biga mutlu son çan mutlu son gelibolu mutlu son adıyaman mutlu son afyon mutlu son ağrı mutlu son aksaray mutlu son amasya mutlu son ardahan mutlu son artvin mutlu son bartın mutlu son batman mutlu son bayburt mutlu son bilecik mutlu son bingöl mutlu son bitlis mutlu son bolu mutlu son burdur mutlu son çanakkale mutlu son çankırı mutlu son çorum mutlu son düzce mutlu son edirne mutlu son elazığ mutlu son erzincan mutlu son erzurum mutlu son eskişehir mutlu son giresun mutlu son gümüşhane mutlu son ığdır mutlu son ısparta mutlu son karabük mutlu son karaman mutlu son kastamonu mutlu son kilis mutlu son kırıkkale mutlu son kırklareli mutlu son kırşehir mutlu son uşak mutlu son kütahya mutlu son malatya mutlu son mardin mutlu son nevşehir mutlu son niğde mutlu son ordu mutlu son trabzon mutlu son osmaniye mutlu son rize mutlu son siirt mutlu son sinop mutlu son sivas mutlu son tokat mutlu son karahayıt mutlu son pamukkale mutlu son nizip mutlu son şahinbey mutlu son şehitkamil mutlu son antakya mutlu son defne mutlu son iskenderun mutlu son darıca mutlu son gebze mutlu son gölcük mutlu son izmit mutlu son körfez mutlu son akşehir mutlu son beyşehir mutlu son ereğli mutlu son karatay mutlu son meram mutlu son selçuklu mutlu son akhisar mutlu son alaşehir mutlu son soma mutlu son turgutlu mutlu son akdeniz mutlu son anamur mutlu son erdemli mutlu son mezitli mutlu son silifke mutlu son tarsus mutlu son toroslar mutlu son yenişehir mutlu son bodrum mutlu son dalaman mutlu son fethiye mutlu son köyceğiz mutlu son marmaris mutlu son menteşe mutlu son milas mutlu son adapazarı mutlu son serdivan mutlu son atakum mutlu son çarşamba mutlu son ilkadım mutlu son eyyübiye mutlu son siverek mutlu son viranşehir mutlu son çerkezköy mutlu son çorlu mutlu son erbaa mutlu son
alanya escort manavgat escort fethiye escort kemer escort didim escort çanakkale escort Aydin escort mugla escort tekirdag escort manisa escort balikesir escort trabzon escort elazig escort ordu escort kütahya escort isparta escort rize escort maras escort yalova escort giresun escort yozgat escort tokat escort sanliurfa escort sivas escort batman escort erzurum escort sinop escort kirsehir escort karaman escort kirikkale escort bolu escort amasya escort nigde escort usak escort edirne escort çorum escort osmaniye escort zonguldak escort van escort erzincan escort Ankara escort Bursa escort Antalya escort Kocaeli escort İzmir escort Konya escort Diyarbakır escort Samsun escort Mersin escort Hatay escort Malatya escort Muğla escort Tekirdağ escort Kütahya escort Aydın escort Manisa escort Trabzon escort Balıkesir escort Afyon escort Sivas escortÇanakkale escort Isparta escort Yalova escort Giresun escort Kahramanmaraş escort Şanlıurfa escort Ordu escortTokat escort Yozgat escort Çorum escort Erzurum escort Elazığ escort Aksaray escort Kastamonu escort Kırklareli escort Rize escort Kırıkkale escort Burdur escort Karabük escort Kırşehir escort Bilecik escort Niğde escort Amasya escortUşak escort Edirne escort Sinop escort Düzce escort Erzincan escort Karaman escort Osmaniye escortadana escort adiyaman escort afyon escort agri escort aksaray escort amasya escort ankara escort ardahan escort artvin escort aydin escort balikesir escort bartin escort batman escort bayburt escort bilecik escort bingol escort bitlis escort bolu escort burdur escort bursa escort canakkale escort cankiri escort corum escort denizli escort diyarbakir escort duzce escort edirne escort elazig escort erzincan escort erzurum escort eskisehir escort gaziantep escort giresun escort gumushane escort hakkari escort hatay escort igdir escort isparta escort istanbul escort izmir escort izmit escort kahramanmaras escort karabuk escort karaman escort kars escort kastamonu escort kayseri escort kilis escort kirikkale escort kirklareli escort kirsehir escort kocaeli escort konya escort kutahya escort malatya escort manisa escort mardin escort mersin escort mugla escort mus escort nevsehir escort nigde escort ordu escort osmaniye escort rize escort sakarya escort samsun escort sanliurfa escort sinop escort sivas escort tekirdag escort tokat escort trabzon escort usak escort van escort yalova escort yozgat escort zonguldak escort